Cultuurveranderingstraject

inspiratiebron
CAMPANILISMO DI SAN GIMIGNANO

In de Stedelijke Ontwikkeling van Italië vond in de 13e eeuw een architectonische wedloop plaats in het profane bouwen. Deze rivaliteit is te beschouwen als het campanilismo in de meest letterlijke zin van het woord: het bouwen van klokkentorens. Dergelijke torens waren op het platteland al eeuwenlang een vast onderdeel van wereldlijke en religieuze bouwwerken zodat burgers, kerkgangers, monniken en leken hun dagindeling konden richten naar het slaan van de klokken. Het volume en de hoogte van een toren bepaalde het aanzien van de eigenaar: wie de hoogste toren met de zwaarste klokken had, bezat de macht. Bovendien waren de torens te gebruiken als verdedigingswerken en toevluchtsoord in tijden van oorlog. Naarmate steeds meer arbeidskrachten en leenheren naar de steden trokken bouwden zij ook hier hun eigen klokkentorens weer op om hun maatschappelijke positie te onderbouwen in de vorm van stedelijke torencomplexen. En naargelang zich meer edelen in de stad vestigden, werd de situatie nijpender: al die adellijke huizen wedijverden met elkaar en met het stedelijke gezag om de loyaliteit van hun onderdanen en daarmee om hun economische en militaire steun en afhankelijkheid. Ieder bouwde voor zich een zo groot mogelijke toren om zijn recht en macht te demonstreren. De silhouetten van de steden veranderden in kleine Manhattans, waar torens als spelden op een kussen naast elkaar stonden. Een extreem voorbeeld is nu nog te vinden in San Gimignano waar er van de oorspronkelijke 72 torens er nog steeds 14 overeind staan.

bouwfase 1
HET MAKEN VAN EEN ONDERSTEL

Beste Bamboe Bouwers,

Nu alle deelnemers hun eigen plek op het veld hebben gevonden en daarmee hun bouwstelling hebben betrokken, begint ieder afzonderlijk met het bouwen van een onderstel voor de kantelmast (komt later in Bouwfase 2). Voor de montage maken we gebruik van het procédé van de BAMBOESTIEK: een revolutionaire bouwtechniek waarbij bamboe aaneengeknoopt wordt met behulp van post-elastiek. Voor een instructieve uitleg kunt je de tekeningen bestuderen. Ga uit van een grondvlak van 60 x 60 cm en maak de constructie maximaal 180 cm hoog. Bedenk dat de mast hier later tussen wordt gehangen en dat het praktisch is om die te laten scharnieren zodat je later nog bij de top kunt komen; er zijn immers geen ladders beschikbaar! Het onderstel moet stevig verankerd worden in de grond door bamboestokken van 60 cm voor meer dan de helft in de grond te slaan met een hamer, waarna je hieraan de constructie vastzet met elastiekjes.

Benodigdheden:
12 bamboestokken van 180 cm
12 bamboestokken van 60 cm
1 hand vol elastiekjes en wat touw
1 hamer per vier personen

bouwfase 2
HET MAKEN VAN EEN VLAGGENMAST

Als iedereen klaar is met het onderstel, kun je beginnen met het maken van de vlaggenmast. Maak met de daarvoor bestemde stokken een zo lang mogelijke, maar vooral ook stevige staak die op een of andere wijze aan het onderstel bevestigd wordt om hem omhoog en omlaag te kunnen klappen. Om de mast (scharnierend) te bevestigen kun je zowel postelastiek als touw en bamboe gebruiken. En als je er goed over nadenkt, vind je misschien wel een heel creatieve oplossing om je mast te laten tuimelen... Als de mast klaar is en gemonteerd, kun je er een vaandel met linten aan bevestigen en even proefdraaien. Maar uiteindelijk is het de bedoeling om alle masten te strijken, om ze na het aftellen van 10 tot 0 allemaal tegelijkertijd de lucht in te steken. Een feestelijk vlagvertoon!

Benodigdheden:
3 bamboestokken van 270 cm
6 bamboestokken van 180 cm
1 hand vol elastiekjes en wat touw
1 vaandel met lint

bouwfase 3
HET MAKEN VAN EEN BAMBOE LADDER

Nu alle vlaggen feestelijk wapperen op het terrein, wordt het tijd om samen te werken. Twee-aan-twee krijg je materiaal om een 9 meter lange 'ladder' te maken van bamboe met postelastiek. Eerst monteer je de staanders door telkens drie stokken van 3 meter ± 10 cm langs elkaar te schuiven en met behulp van elastiekjes aan elkaar vast te zetten. Eventueel kunnen de lassen met plakband worden vastgezet. Vervolgens leg je twee staken van 9 meter lengte op 85 cm paralel langs elkaar. Daarop leg je de sporten, bamboe stokken van 90 cm; ze komen ± 75 cm uiteen te liggen, dus je hebt er 13 nodig. Het monteren gebeurt weer volgens de methode van de BAMBOESTIEK. Als de ladders klaar zijn, is het meteen duidelijk dat je ze niet kunt gebruiken om te klimmen, maar dat we ze voor iets anders gaan gebruiken. Om de constructie te verstevigen worden er kruisverbanden gemaakt met stokken van 180 cm. Doorkruis vooral de lasnaden van de lange staanders, dat maakt het geheel stabieler.

Benodigdheden:
6 bamboestokken van 300 cm
14 bamboestokken van 180 cm
13 bamboestokken van 90 cm
4 bamboestokjes van 40 cm
1 hand vol elastiekjes en wat tape

bouwfase 4
HET CONSTRUEREN VAN EEN DOOS

We gaan verder met de samenwerking. Het is per slot een fusiedag! Twee koppels worden nu bij elkaar gevoegd, en gaan verder als kwartet. De twee 'ladders' worden over hun lengte-as gekanteld en op 85 cm van elkaar geplaatst. Nu kun je aan de bovenzijde en onderzijde ook weer sporten en kruisverbindingen aanbrengen. En dan blijkt dat de langwerpige 'doos' nog niet stabiel is. Dat kun je weer bereiken door inwendige ook diagonale kruisverbindingen aan te brengen. Als alle benodigde stokken zijn aangebracht, kun je even dwars door deze 'koker' heen kijken om te zien of het een beetje recht en haaks is geworden. Zo nodig kun je het gevaarte nog wat bijstellen. Vervolgens ga je alle knooppunten van bamboe nog eens extra verstevigen met 2 of 3 postelastieken.

Benodigdheden:
42 bamboestokken van 180 cm
26 bamboestokken van 90 cm
3 handen vol elastiekjes

bouwfase 5
HET MAKEN VAN EEN TORENSPITS

Als de doos klaar en dus ook stevig is, kun je hem leggen op de daarvoor bestemde plaats, dus met de onderkant tegen de 'scharnierpunten' die reeds aangegeven zijn. De bovenkant wijst nu naar het middenveld, maar is als zodanig nog niet herkenbaar. Dat gaan we nu veranderen: bedenk met elkaar hoe je hierop een torenspits kunt maken, en wat je daarop eventueel nog kunt plaatsen.

Benodigdheden:
12 bamboestokken van 180 cm
12 bamboestokken van 60 cm
1 hand vol elastiekjes

bouwfase 6
HET MAKEN VAN EEN KLOKKENSPEL

Als de torenspits gemaakt is hebben we een prachtige toren om naar te kijken, maar nog steeds geen 'klokkentoren'. Dat gaan we er nu van maken. Van stukken bamboe kun je een windcarillon maken in de top van de toren. Met een ingenieus touwtjes en hamersysteem kun je ze later (als de toren rechtop staat) van beneden af bespelen. En er zijn zware ijzeren schijven beschikbaar die klinken als een klok. Uit veiligheidsoverwegingen kunnen die beter onderaan geplaatst worden. Ze kunnen dan later met de hamer bespeeld worden.

Benodigdheden:
2 ijzeren schijven
12 bamboestokken van 10-30 cm
1 hand vol elastiekjes en wat touw

bouwfase 7
HET VERSIEREN VAN DE TOREN

Nu alle torens zover klaar zijn, lijken ze misschien toch wat veel op elkaar. En je mag je best wat onderscheiden in de groep. Vandaar dat het nu tijd wordt om de boel te versieren. Dat gaat nu ook makkelijker dan als de torens rechtop staan... Er is crêpepapier en ander kleurig materiaal beschikbaar. Leef je uit en maak er iets moois van. Laat zien wie je bent en waar je staat.

Benodigdheden:
crêpepapier, folie, lint
elastiekjes, tape en wat touw
schaar

bouwfase 8
OPRICHTEN EN PLAATSEN VAN DE TOREN

De spanning en rivaliteit onder de torenbouwers van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling stijgt ten top! We hebben heel wat klokkentorens gebouwd en ze liggen er prachtig bij. Maar een toen hoort nu eenmaal de lucht in te priemen. Als spelden op een kussen, om de klokken te slaan en de carillons te laten klingelen. Het oude Italiaanse spreekwoord luidt echter: hoge torens vangen veel wind. We moeten voorzorgsmaatregelen treffen om ervoor te zorgen dat de torens straks niet omvallen. We hebben touw als scheerlijnen en bamboestokken als haringen: we moeten de torens kunnen tuien. Dat doen we door touwen van 6 meter aan de vier hoekpunten op 3 meter hoogte aan de torens te bevestigen. Aan de einden komt een lus, die later om de haringen heen bevestigd kan worden. De onderkant wordt goed tegen de scharnierpunten geplaatst en eventueel vastgezet met elastiek. Alle voorbereidingen zijn nu getroffen. We wachten nu op het grote moment waarop het gaat gebeuren...

Benodigdheden:
1 bundel touw
4 bamboestokken van 90 cm