Open
Space Workshop
Stel, u wilt
op een inspirerende bijeenkomst organiseren zonder de benauwde
structuur van conferenties die zich kenmerkt door een vast programma
vol droge sprekers, miscommunicatie en ergernis. Want u bent
juist op zoek naar een meer informele manier om verschillende
culturen en uitgangspunten te bundelen in sprankelende werkgroepen
met wisselende samenstelling en mogelijkheden tot kruisbestuiving.
Met spontane samenwerking vanuit afzonderlijke disciplines in
een dynamische context waarin deelnemers openstaan voor elkaar.
Waar iedereen vrij is om te switchen van de ene interessante
ontwikkeling naar de andere. Met momenten van vurig debat of
samen de handen uit de mouwen steken tot momenten van bezinning
en inspiratie. Dan biedt een Open Space Workshop uitkomst...
ArtWorksAndMore ontwikkelde inmiddels
Open Space Workshops voor diverse opdrachtgevers - als concept
voor grootschalige bijeenkomsten zoals overlegsituaties, fusietrajecten,
personeelsfeesten, conferenties en bezinningsdagen waarbij tientallen
tot vele honderden deelnemers tegelijkertijd creatief én
effectief met elkaar communiceren. Door enerzijds artistiek en
constructief samen te werken aan verschillende onderdelen, maar
anderzijds ook op informele wijze met elkaar van gedachten te
wisselen over wezenlijke thema's ontstaat er een heldere, open
structuur waarin men zichzelf en elkaar regelmatig weet te overtreffen
zonder dat de bijeenkomst verzandt in vaag gedoe of ontaardt
in een kleurloze chaos. Want latente krachten en creatieve talenten
zullen ontkiemen en een kleurrijke apotheose bewerken, een euforie
die geen van de deelnemers vooraf had kunnen bevroeden.
Open Space Workshops
vormen een levendige vrijplaats waar mensen in een beschermde
omgeving worden uitgenodigd om ideeën, meningen, gaven,
inzichten en ervaringen met elkaar te delen. Dat leidt tot inspirerende
vormen van communicatie waarin enthousiasme, talent, vakkennis,
beleving en inzicht van alle deelnemers de persoonlijke inzet
vormen om collectief op een hoger plan te komen.
Open Space Technology
Open Space Workshops
gaan uit van het principe van Open Space Technology, waarbij
een optimale deelname en betrokkenheid van de deelnemers wordt
bereikt doordat ze steeds volop tijd en ruimte krijgen om zich
in te leven en te uiten in een aantal creatieve workshops. Een
heldere opbouw in de verhaallijn met herkenbare elementen en
uitdagende opdrachten draagt bij aan de kwaliteit van de resultaten.
Daartoe wordt in de begeleidende teksten die elk onderdeel introduceren
veelvuldig, maar met een knipoog geciteerd uit de Corporate
Identity of het Mission Statement van de eigen organisatie.
Daarbij horen géén saaie speeches of formele discussiegroepen
met van te voren vastgestelde onderwerpen of rondvragen en ook
géén verplichte voorbereidingen vooraf. Tijdens
een Open Space Workshop wordt alle tijd en energie gebruikt om
een optimale sfeer te genereren waarin de deelnemers alle ruimte
krijgen om zichzelf en elkaar opnieuw te ervaren in een ongedwongen
situatie.
Basisprincipe van zelfsturing
Open Space
Technology
gaat uit van de principes van zelfsturing. De deelnemers stellen
daarin hun eigen programma samen aan de hand van werksessies.
Open Space wordt al langer toegepast bij officiële werkconferenties
en congressen van vakgenoten die in diverse simultaan gehouden
sessies bespreken wat hen werkelijk bezighoudt. Zij verkennen
nieuwe invalshoeken en mogelijkheden of proberen nieuwe antwoorden
te formuleren op oude vraagstukken. Het basisprincipe is dat
mensen zelf beter in staat zijn de voor hen relevante thema's
te ontwikkelen en uit te werken dan dat dit door deskundigen
wordt voorgekookt. Open Space kan bovendien grote aantallen mensen
met uiteenlopende achtergrond tot elkaar brengen om visie, ideeën,
creativiteit en acties met elkaar te delen. Het resultaat is
een collectieve en motiverende happening.
Open Space Work
is het proces waarin een kleine of een grotere groep deelnemers
vol enthousiasme haar energie kan steken in de gezamenlijke aanpak
van onderwerp en werkwijze, het zoeken naar oplossingen, het
creëren van nieuwe technieken, enzovoorts.
Open Space Work
heeft de volgende aspecten in zich:
- Veranderingsprocessen
aansturen.
- Onderling
vertrouwen versterken.
- Zelfsturing
bevorderen.
- Communicatie
verbeteren.
- Draagvlak
creëren.
- Respect voor
elkaar ontwikkelen.
- Creativiteit
en innovatie stimuleren.
Hoe werkt een Open Space Workshop?
Tijdens de bijeenkomst
worden de deelnemers uitgenodigd om in gemêleerde werkgroepen
deel te nemen aan een workshop of atelier dat binnen een bepaald
kader valt. Daarin krijgt iedereen de gelegenheid zijn persoonlijke
talenten te tonen en nieuwe ervaringen op te doen. Openheid,
betrokkenheid, gedeelde verantwoordelijkheid en zelfsturing kenmerken
de werksfeer, waarin speelruimte ontstaat voor dialoog en het
uitwisselen van ervaringen in een informele maar inspirerende
sfeer. De verschillende workshops duren gemiddeld een uur waarna
de gecreëerde werkstukken op een centrale plek gepresenteerd
kunnen worden. Desgewenst wordt een toelichting gegeven op het
eigen werk of wordt dat van een ander becommentarieerd.
Open Space Workshops
zijn gebaseerd op zeven basisprincipes:
- Wie er ook
komt, het zijn altijd de juiste mensen.
- Wat er ook
gebeurt, het is goed dat het gebeurt.
- (Weers)omstandigheden
zijn gewoon zoals ze zijn.
- Toeval bepaalt
de samenstelling van de groepen.
- Iedereen
begint wanneer hij/zij wil beginnen.
- Iedereen
stopt als hij/zij het genoeg vindt.
- Iedereen
mag gaan en staan waar hij/zij wil.
Wie er ook komt, het zijn altijd de juiste mensen.
In het
uitnodigingstraject worden zoveel mogelijk kandidaten aangeschreven
en uitgenodigd om deel te nemen aan de Open Space Workshop. Middels
een nieuwsgierig makende mailing of postercampagne kan de belangstelling
worden vergroot. Als er in het voortraject al een bepaalde spanning
of verwachtingspatroon wordt opgebouwd is de kans groter dat
de opkomst groot is en de thuisblijvers geen gelijk krijgen.
Wat er ook
gebeurt, het is goed dat het gebeurt.
In overleg
met de opdrachtgever en in samenspraak met handlangers binnen
de organisatie wordt een aantal open workshops aangeboden. Het
traject beoogt niet om een aantal van te voren bedachte producten
of projecten te verwezenlijken, maar om een creatief proces op
gang te brengen waarbij de deelnemers elkaar inspireren om een
of ander resultaat te behalen. Daarbij zal veelvuldig geput worden
uit het collectieve geheugen en de (verborgen) talenten en vaardigheden
die in elk team aanwezig zijn.
(Weers)omstandigheden
zijn gewoon zoals ze zijn.
(Weers)omstandigheden
zijn gewoon zoals ze zijn.
Naar gelang de wensen en doelstelling van de Open Space Workshop
wordt een geschikte datum gekozen en een passende locatie besproken.
Uiteindelijk zullen tal van omstandigheden hun invloed uitoefenen
op de stemming en omgeving waarin gewerkt wordt. Maar weer noch
ambiance hoeven van doorslaggevende invloed te zijn op het welslagen
van de workshops. Je krijgt het weer dat je verdient en de sfeer
moet je zelf maken.
Toeval bepaalt de samenstelling van de groepen.
Om een
grote groep deelnemers op gang te krijgen en kliekvorming te
vermijden wordt een willekeurige indeling gemaakt in werkbare
teams. Bij aankomst krijgt iedereen at random een button
met een bepaalde tekst of kleur die aangeeft bij welk team men
hoort. Grote borden geven vervolgens aan bij welke workshop elke
groep begint en van daaruit wordt men later doorverwezen naar
het volgende programmaonderdeel. Sommige groepen zullen een hechte
band ontwikkelen, andere kunnen wellicht uiteenvallen doordat
teamleden afhaken en zich elders aansluiten. Vrijheid blijheid.
Iedereen begint
wanneer hij/zij wil beginnen.
Geen
van de deelnemers weet van te voren precies wat er gaat gebeuren
- en kan dus ook niet anticiperen op de situatie. Sommigen hadden
iets heel anders verwacht, wellicht al gehoopt op een sportdag
of een reisje naar een attractiepark. Anderen kunnen een starre
houding laten zien: "Hiervoor ben ik toch niet aangenomen...?"
en hebben meer tijd nodig om te acclimatiseren. Gun ze die tijd
en laat ze even wennen; ze zullen regelmatig door de begeleiders
worden geprikkeld om alsnog in te haken en volwaardig mee te
draaien in de groep.
Iedereen stopt
als hij/zij het genoeg vindt.
De meeste
workshops laten de deelnemers ongewone dingen doen en ongewone
dingen van zichzelf tonen op een manier de ze niet gewend zijn.
Er wordt getracht een stimulerende werksfeer te creëren
waarin men van de ene verbazing in de andere valt, maar zichzelf
en elkaar ook regelmatig weet te overtreffen. Niet iedereen beschikt
echter over dezelfde spanningsboog en soms is het gewoon even
op. Men heeft snel het gevoel op persoonlijke titel beoordeeld
te worden met het individuele werkstuk of met de eigen inzet.
Laat iedereen in zijn waarde en zelf bepalen wanneer 'het' klaar
is.
Iedereen mag gaan en staan waar hij/zij wil.
Je hebt
dus het recht om te gaan en staan waar je zelf wilt. Wanneer
je merkt dat je in een situatie verzeild bent geraakt waarvan
je niets kunt leren of waaraan je niets kunt bijdragen: gebruik
dan je twee voeten om naar een plaats te lopen waar het wellicht
meer zin heeft om er te zijn. Loop dus gerust eens rond om te
kijken en te bespreken wat er bij andere groepen gebeurt en doe
gewoon mee als het je bevalt. Daarbij nemen deze deelnemers ideeën
en ervaringen mee van de ene groep naar de andere, zodat er kruisbestuiving
plaatsvindt.
Wat levert
een Open Space Workshop op?
Een Open Space
Workshop brengt grote aantallen mensen met verschillende achtergrond
op heel concrete manier tot elkaar. Het toeval bepaald in eerste
instantie hoe de groepen worden ingedeeld, maar uiteindelijk
bepaal je zelf waar en wanneer je wat gaat doen en met wie. Zo
worden allerlei visies, ideeën, plannen en ervaringen vanuit
verschillende culturen en invalshoeken met elkaar gedeeld. Open
Space Technology biedt een groot aantal voordelen en mogelijkheden
voor uiteenlopende organisaties, te weten:
- Het richt,
voor een beperkte tijd en op creatieve wijze, ieders aandacht
op een onderwerp of moment dat van belang is voor de organisatie
of de groep.
- Het brengt
gemeenschappelijke belangen en interesses in beeld die binnen
het normale dagelijkse functioneren niet of niet voldoende aan
bod komen.
- Het schept
voor iedereen de mogelijkheid om af te haken bij activiteiten
die niet langer boeien om een meer inspirerende situatie op te
zoeken of die zelf te creëren.
- Het is een
prima gelijkmaker omdat het een grote verscheidenheid aan deelnemers
uitnodigt de voor hen van belang zijnde zaken in beeld te brengen,
zowel individueel als met een kleiner team of in een grote groep.
- Het laat
nieuwe gezichtspunten ontstaan en innovatieve oplossingen creëren
en het maakt de weg vrij voor toekomstige acties.
- Het geeft
individuen de kans om zich op een andere manier te tonen dan
men gewend is. Maskers vallen af en traditionele werkverhoudingen
staan even buitenspel.
- Taalbarrières
worden met het grootste gemak doorbroken, waardoor Open Space
Workshops zich uitstekend lenen om het ijs te breken bij Multinationale
bijeenkomsten waar deelnemers nog moeten wennen aan elkaar.
Wanneer wordt een Open Space toegepast?
Open Space Technology
is een levendig proces waardoor een kleine of een grote groep
deelnemers kan investeren in het visualiseren van een gemeenschappelijk
onderwerp of een collectief probleem, in het zoeken naar oplossingen
of het creëren van nieuwe mogelijkheden, ontwikkelingen
en technieken enzovoorts.
Voorbeelden hiervan
zijn:
- In beeld
krijgen waar mensen binnen de organisatie echt voor willen gaan.
- Nieuwe vraagstukken
en mogelijkheden verkennen.
- Motiveren
van een cultuur van zelfstandig werken en beslissen.
- Creatieve,
innoverende of probleemoplossende plannen en technieken ontwikkelen.
- Een sterke
gemeenschapszin bevorderen.
- Verschillen
van mening of ernstige conflicten analyseren en oplossen.
- Het verankeren
van nieuwe processen en procedures in organisaties.
- Mensen weer
motiveren wanneer bepaalde zaken ontregeld raakten.
Hoe lang duurt een Open Space Workshop?
Oorzaak en reden,
voorgeschiedenis, nieuwe plannen en doelen van de organisatie
beïnvloeden aard en opzet van iedere Open Space Workshop.
Omdat organisaties nu eenmaal verschillend zijn is ook elke Open
Space Workshop anders en duurt doorgaans een, twee of drie dagdelen.
Meestal aaneengesloten, maar vaak ook afgewisseld met brainstormsessies,
discussiegroepen en plenaire vergaderingen.
Hoeveel deelnemers
heeft een Open Space Workshop?
Minimaal dienen
zo'n twintig personen aan een Open Space Workshop deel te nemen.
Het maximum aantal deelnemers wordt slechts beperkt door het
budget en de faciliteiten van de locatie. Workshops van enkele
honderden personen komen geregeld voor, maar meer dan duizend
deelnemers vormt organisatorisch ook geen probleem. Het evenement
is bij uitstek een middel om bottom-up participatie te
realiseren. Alle medewerkers krijgen tijdens de workshops op
een laagdrempelige manier de mogelijkheid om eigen ideeën
en creativiteit in te brengen en verder te ontwikkelen. Het proces
wordt gevoed door de energie en het enthousiasme wat deelnemers
kunnen opbrengen voor de algemene zaak en hun individuele acties.
Begeleiding van een Open Space Workshop
Voor de begeleiding
van Open Space Workshops zijn ervaren begeleiders nodig die buiten
het systeem van de organiserende partij staan. ArtWorksAndMore
beschikt over een netwerk van professionele trainers en beeldende
kunstenaars die vanuit hun persoonlijke visie en werkwijze een
katalyserende rol kunnen spelen binnen het functioneren van de
verschillende groepen. Vanuit hun dagelijkse praktijk zijn zij
gewend om alert te reageren op het toeval en optimaal gebruik
te maken van serendipiteit.
Schematische
opzet van een Open Space Workshop
Een Open Space
Workshop wordt verdeeld in een aantal afzonderlijke ateliers
waarin zowel verschillende artistieke disciplines aan bod komen
als waar op uiteenlopende manieren wordt (samen)gewerkt in kleinere
of grotere groepen om een bepaald resultaat te kunnen bereiken.
Afhankelijk van het aantal deelnemers, de mogelijkheden van de
betreffende locatie, de gewenste thematiek en het beoogde doel
wordt er een op maat gesneden traject uitgezet met creatieve
workshops.
|